Tablica pamiątkowa rodziny Dalkowskich i ZWZ „Grunwald - Okręg Pomorze”

Roman Dalkowski ps. „Dalke”, „Kozak” (ur. 22 lutego 1892 r. w Stryczminie, zm. 9 września 1942 r. w KL Stutthof (numer obozowy 10528 )

Już w październiku 1939 roku mieszkanie Romana Dalkowskiego stało się regularnym miejscem narad członków organizacji „Grunwald”. Wspólnie z Wacławem Ciesielskim zaangażował się on również w działalność wydawniczą, współtworząc konspiracyjne pismo „Wolna Polska”. Jego aktywność została brutalnie przerwana 18 listopada 1940 roku podczas fali aresztowań wymierzonych w struktury „Grunwaldu”. Dalkowski przeszedł przez piekło przesłuchań w Toruniu i Grudziądzu, nie dając się złamać mimo stosowanych wobec niego tortur. Ostatecznie trafił do obozu w KL Stutthof. To właśnie tam dopełnił się jego tragiczny los. Zmarł zakatowany przez obozowych oprawców.

Maria Dalkowska z Różyńskich ur. 12 maja 1894 r. zm. 16 czerwca 1944 r.

Zapisała się w historii Torunia jako cicha bohaterka konspiracji. Wspólnie z mężem tworzyła fundamenty lokalnego oporu, odpowiadając za jeden z najważniejszych elementów podziemnej machiny: logistykę i bezpieczeństwo kwatery konspiracyjnej. Jako gospodyni lokalu kontaktowego, wykazała się ogromną odwagą i opanowaniem w obliczu codziennego zagrożenia ze strony okupanta Niemieckiego.

Postacie Marii i Romana Dalkowskich zostały przywołane z mroków zapomnienia na wielkoformatowym muralu „Milcząca Armia Torunia”. Dzieło, które powstało w 2023 roku na ścianie bloku przy ul. Broniewskiego 40-46, stanowi hołd dla cichych bohaterów Toruńskiej konspiracji Pomorskiej. Umieszczenie tam wizerunków państwa Dalkowskich jest wyrazem uznania dla ich niezwykłej odwagi i roli, jaką odegrało ich mieszkanie w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego.

Związek Walki Zbrojnej „Grunwald - Okręg Pomorze”

Kamienica przy ul. Łaziennej 30 w Toruniu była jednym z najważniejszych punktów na mapie Pomorskiej konspiracji podczas II wojny światowej. W mieszkaniu Romana i Marii Dalkowskich biło serce Tajnej Organizacji Konspiracyjnej „Grunwald”. To właśnie tutaj zorganizowano kluczowy punkt przerzutowy, który umożliwiał bezpieczne przejście kurierów i uciekinierów do Generalnego Gubernatorstwa, a w dalszym etapie aż do Rumunii. Co więcej, budynek ten pełnił funkcję jednej z tajnych kwater mjr. Józefa Ratajczaka, Komendanta Okręgu Pomorskiego Związku Walki Zbrojnej (ZWZ).