Pomnik Żołnierzy Bawarskich

Pomnik Żołnierzy Bawarskich w Toruniu, znany również jako Pomnik Bawarczyków, znajduje się obecnie na skwerze przy Zespole Szkół Technicznych przy ulicy Legionów, na terenie dawnego cmentarza wojskowego. Monument upamiętnia masowy grób około tysiąca żołnierzy zmarłych podczas oblężenia Torunia w 1813 roku, kiedy to miasto przed wojskami koalicji antynapoleońskiej bronił garnizon pod dowództwem generała von Zollera, złożony głównie z ponad czterech tysięcy Bawarczyków oraz mniejszych oddziałów francuskich i polskich. Choć bezpośrednie starcia nie przyniosły ogromnych strat, liczba ofiar gwałtownie wzrosła wskutek głodu i szerzących się chorób, doprowadzając do śmierci 920 żołnierzy oraz dwóch oficerów bawarskich.

Inicjatywa budowy pomnika narodziła się w 1885 roku podczas wizyty szefa sztabu generalnego armii bawarskiej, hrabiego Maxa Verri della Bosia, który zaproponował godne upamiętnienie miejsca spoczynku rodaków zamiast ich ekshumacji. Mimo początkowego dystansu władz pruskich, rząd Bawarii uzyskał w 1887 roku zgodę cesarza Wilhelma I na wykupienie gruntu, choć ze względu na wysokie koszty ograniczono się do niewielkiego placu w sąsiedztwie nekropolii. Autorem monumentu został toruński mistrz murarski Reinecki, a uroczyste odsłonięcie obelisku z udziałem delegacji wojskowej Bawarii oraz władz miasta i twierdzy odbyło się 26 maja 1888 roku. Sam pomnik to dwumetrowy obelisk wykonany z szarego granitu, zwieńczony marmurową plakietką z godłem Królestwa Bawarii oraz niemieckojęzyczną inskrypcją poświęconą poległym i zmarłym obrońcom. W grudniu 2003 roku, w ramach porządkowania terenu, monument przeniesiono o kilkadziesiąt metrów w jego obecną lokalizację, a w kolejnym roku poddano go gruntownej renowacji.