Jakub Henryk Zerneke
Biografia
Jakub Henryk Zerneke (Jacob Heinrich Zenrecke), urodzony 25 listopada 1672 roku w Toruniu, a zmarły 31 października 1741 roku w Gdańsku, był jednym z najwybitniejszych historyków, kronikarzy i urzędników miejskich. Pochodził z zamożnej toruńskiej rodziny mieszczańskiej, co pozwoliło mu na odebranie starannego wykształcenia początkowo w renomowanym Gimnazjum Akademickim w Toruniu, a następnie na uniwersytetach w Lipsku, Frankfurcie nad Odrą oraz w Wittenberdze, gdzie studiował prawo i historię. Po powrocie do rodzinnego miasta w 1695 roku szybko piął się po szczeblach kariery urzędniczej, zostając w 1698 roku sekretarzem Rady Miejskiej, a piętnaście lat później, w 1713 roku, prestiżowym syndykiem Torunia odpowiedzialnym za reprezentowanie interesów prawnych i politycznych miasta. Równolegle z pracą urzędnika Zerneke realizował swoją wielką pasję historyczną i na podstawie wnikliwych badań bogatych archiwów miejskich stworzył monumentalne dzieło zatytułowane Thornische Chronica, wydane po raz pierwszy w 1711 roku. Ta niezwykle szczegółowa kronika, opisująca dzieje Torunia od czasów jego założenia, przyniosła mu ogromne uznanie w świecie nauki, a ze względu na swój styl i skrupulatność autor zyskał miano toruńskiego Liwiusza.
Niezwykle owocną i spokojną karierę uczonego przerwały dramatyczne wydarzenia z lipca 1724 roku, znane w historii jako tumult toruński. W mieście doszło wówczas do gwałtownych zamieszek na tle religijnym pomiędzy protestanckimi mieszczanami a katolickimi uczniami kolegium jezuickiego, w wyniku których splądrowano kolegium jezuickie i sąsiadujący z nim klasztor. Choć Jakub Henryk Zerneke jako syndyk miejski nie brał bezpośredniego udziału w tych wydarzeniach i starał się jedynie tonować nastroje, jako przedstawiciel protestanckich władz Torunia został pociągnięty do odpowiedzialności przed sądem asesorskim w Warszawie. Trybunał wydał niezwykle surowy wyrok skazujący syndyka oraz burmistrza Jana Gotfryda Rösnera na karę śmierci przez ścięcie oraz konfiskatę majątku. Podczas gdy burmistrz został stracony, Zerneke uniknął kata w ostatniej chwili dzięki intensywnym staraniom dyplomatycznym państw protestanckich oraz wstawiennictwu wpływowej polskiej magnaterii, co skłoniło króla Augusta II Mocnego do podpisania aktu ułaskawienia.
Mimo darowania życia historyk został zmuszony do opuszczenia Torunia, a jego bezcenny, ogromny księgozbiór oraz prywatne archiwa zostały bezpowrotnie skonfiskowane i częściowo rozproszone. W 1725 roku Zerneke przeniósł się na stałe do Gdańska, gdzie z uwagi na swoją nieposzlakowaną opinię oraz ogromną wiedzę prawniczą został przyjęty z otwartymi ramionami, otrzymując początkowo stanowisko sekretarza, a później także syndyka gdańskiego. W nowym miejscu zamieszkania kontynuował pracę naukową i w 1727 roku wydał drugie, znacznie rozszerzone wydanie swojej słynnej kroniki toruńskiej. Zmarł w Gdańsku po szesnastu latach owocnej pracy dla tamtejszego magistratu i został pochowany w prestiżowej przestrzeni gdańskiego kościoła Najświętszej Marii Panny.
Źródło:
Toruński Słownik Biograficzny
Wikipedia